Verjaring van een asbestclaim

Art. 3:310 lid 1 BW bepaalt - onder meer - dat een rechtsvordering tot vergoeding van schade verjaart door verloop van vijf jaren na de aanvang van de dag, volgende op die waarop de benadeelde zowel met de schade als met de daarvoor aansprakelijke persoon bekend is geworden. Degene die zich op de verjaringstermijn beroept (de aansprakelijk gestelde), stelt en bewijst zo nodig dat de benadeelde daadwerkelijk bekend was met de schade en met de daarvoor aansprakelijke persoon. Dat neemt niet weg dat de rechter, indien de benadeelde de bekendheid betwist, die bekendheid zal kunnen afleiden uit bepaalde ten processe gebleken feiten en omstandigheden (HR 6 april 2001, nr. C99/158HR, NJ 2002, 383).

Dit houdt in grote lijnen in dat de (oud-)werknemer de schade kan vorderen bij zijn (oud-)werkgever tot vijf jaar nadat hij ziek is geworden. In het BW wordt echter ook een algemene verjaringstermijn neergelegd: 30 jaar nadat de omstandigheden die tot de schade hebben geleid (in casu de blootstelling aan asbest), verjaart de vordering.

Mesothelioom openbaart zich pas na gemiddeld 30 jaar. Aangezien een verjaringstermijn van 30 jaar geldt, kan het voorkomen dat de verjaringstermijn verstreken is voordat de ziekte zich heeft geopenbaard. Bij openbaring van de ziekte na 30 jaar is toepassing van de verjaringstermijn op grond van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar (Hof 's-Gravenhage 24 juli 2002, Prg. 2002, nr. 5967). Dit houdt in dat - afhankelijk van de omstandigheden van het geval - de claim na 30 jaar nog niet altijd verjaard is.

Het is aan de werkgever om aan te tonen dat de ziekte niet het gevolg is van blootstelling op het werk én dat hij zijn zorgplicht goed heeft vervuld.

(Oud-)werknemers die een claim willen indienen tegen hun (oud-)werkgever, kunnen hierbij de hulp inschakelen van het Instituut voor Asbestslachtoffers.

Asbest in het milieu

Het bovenstaande betreft ziekten van werknemers die aan asbest zijn blootgesteld. In Nederland zijn ook mensen in het milieu aan asbest blootgesteld, bijvoorbeeld doordat asbesthoudend afval als wegverharding is gebruikt. In bepaalde gebieden komt hierdoor de specifieke kanker mesothelioom meer voor, onder andere rond Goor, in de omgeving van de asbestfabriek Eternit en Harderwijk rond de asbestfabriek van Asbestona. Op 20 december 2005 maakte staatssecretaris Pieter van Geel bekend dat er een landelijk fonds zal worden ingesteld om deze slachtoffers een schadevergoeding te geven. Per december 2007 is deze regeling van kracht geworden en ontvangt elke patiënt met mesothelioom een vergoeding van € 17000 van de overheid. De Eternit-fabriek heeft, zonder schuld te bekennen voor de asbestvervuiling, aangegeven een uitkering te willen verstrekken. De Eternit-fabriek verstrekte gratis asbestafval voor de verharding van paden en erven.

In mei 2006 is door het Ministerie van VROM in samenwerking met SenterNovem het Landelijk Meldpunt Asbest opgericht waar burgers via een gratis telefoonnummer of een website melding kunnen maken van het ongecontroleerd voorkomen van asbest in het leefmilieu. Inmiddels hebben ruim 2.000 mensen via het meldpunt een asbestsituatie aangemeld. Deze meldingen zijn door SenterNovem doorgestuurd naar de juiste overheidsinstantie, die de melding verder afhandelt.

Asbestwetgeving in België

Het koninklijk besluit van 28 augustus 1986 bepaalt dat 'indien de technische mogelijkheid bestaat, moet asbest vervangen worden door vervangingsproducten die minder schadelijk zijn voor de gezondheid van de werknemers'.

Met het Ministerieel Besluit van 22 december 1993 werd voor bedrijven de verplichting ingevoerd om een asbestinventaris op te stellen, waarin onder meer vermeld wordt welke asbestproducten zich in het bedrijf bevinden, in welke staat ze zich verbinden en welke maatregelen er genomen zullen worden om blootstelling van werknemers te voorkomen.

Het koninklijk besluit van 23 oktober 2001 verbood de vervaardiging, het gebruik en het op de markt brengen van asbestbevattende producten.

Op 16 maart 2006 verscheen het koninklijk besluit 'betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico's van blootstelling aan asbest'. Het KB is een omzetting van de Europese richtlijnen ter zake in Belgisch recht.

Op gebied van massale en wijduitgespreide milieuverontreiniging door asbest is vooral de Eternit-fabriek te Kapelle-op-den-Bos in de actualiteit getreden.

De Vlaamse overheid heeft in de Vlaamse milieuwetgeving het beleid omtrent asbest verwerkt in de afvalstoffenwetgeving en probeert door middel van sensibiliseringscampagnes de burger te informeren omtrent het gevaar van asbest. Andere maatregelen die zijn uitgewerkt in het actieplan asbestbeheersing zijn onder meer opleidingen voor professionelen en diverse specifieke beleidsmaatregelen zoals administratieve uitwerking. De brochure "Asbest in en om het huis. Veilig omgaan met asbesthoudend materiaal" is gratis aan te vragen bij de Vlaamse Infolijn of de Vlaamse overheid; Departement Leemilieu, Natuur en Energie; Afdeling Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid; Dienst Lucht & Klimaat.